خانهای ساده در قلب سیستان و بلوچستان که روزگاری محل اقامت رهبر معظم انقلاب در دوران تبعید بود، امروز پس از شهادت رهبر شهیدمان به یکی از نمادهای هویتی ایرانشهر تبدیل شده و همچنان یادآور پیوند عمیق مردم این منطقه با آرمانهای انقلاب اسلامی است.
تاریخ معاصر ایران سرشار از لحظاتی است که در دل مکانهایی ساده و بیادعا شکل گرفتهاند، اما در گذر زمان به نمادهایی ماندگار از مبارزه، ایستادگی و پیوند مردم با رهبران خود تبدیل شدهاند؛ بسیاری از این مکانها اگرچه در ظاهر بناهایی معمولی هستند اما خاطراتی بزرگ و سرنوشتساز را در خود جای داده و به بخشی از حافظه تاریخی ملت ایران بدل شدهاند.
در میان این مکانهای ارزشمند، بیت تاریخی رهبر معظم انقلاب در ایرانشهر جایگاهی ویژه دارد؛ این خانه نه فقط یک بنای قدیمی بلکه یادگاری از روزهای سخت مبارزه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی است، مکانی که روایتگر بخشی از زندگی و مجاهدتهای حضرت آیتالله العظمی خامنهای در دوران تبعید بهشمار میرود.
ایرانشهر، شهری در قلب سیستان و بلوچستان و در مسیر ارتباطی زاهدان به چابهار، همواره از نظر جغرافیایی و فرهنگی جایگاهی مهم در جنوب شرق کشور داشته است با این حال در سال ۱۳۵۶ این شهر جایگاهی فراتر یافت؛ زمانی که حضرت آیتالله العظمی خامنهای بهعنوان یکی از مبارزان برجسته انقلاب اسلامی به این منطقه تبعید شدند و مدتی را در این شهر سپری کردند.
دوران تبعید
دوران حضور حضرت آیتالله العظمی خامنهای در ایرانشهر اگرچه بهعنوان تبعید رقم خورد، اما به فرصتی برای ارتباط نزدیک با مردم این خطه تبدیل شد؛ در آن روزها، بیت ساده و بیآلایش ایشان در ایرانشهر محلی برای دیدارهای مردمی و گفتوگوهای صمیمانه بود و همین ارتباط مستقیم، پیوندی عمیق و ماندگار میان رهبر معظم انقلاب و مردم این منطقه ایجاد کرد.
این خانه که با معماری بومی و مصالح سنتی منطقه ساخته شده، نمونهای از سادگی و همزیستی با فرهنگ محلی بهشمار میرود؛ فضای صمیمی و ساده آن، بازتابی از روحیه مردمی و سبک زندگی ساده رهبر انقلاب در سالهای مبارزه است؛ ویژگیای که در حافظه مردم ایرانشهر همچنان زنده مانده است.
امروز نیز نشانههای آن دوران در گوشه و کنار ایرانشهر دیده میشود؛ از خیابانها و کوچههایی که نام «ولایت» را بر خود دارند تا نمادها و یادمانهایی که یادآور حضور این میهمان فرزانه در سالهای پیش از انقلاب هستند و همین نشانهها موجب شده نام ایرانشهر با خاطرات آن دوره تاریخی گره بخورد.
با گذشت سالها از آن دوران، بیت رهبر معظم انقلاب در ایرانشهر به یکی از مکانهای مهم فرهنگی و تاریخی منطقه تبدیل شده است؛ این مکان اکنون نه تنها یادآور روزهای تبعید و مبارزه بوده بلکه بهعنوان نمادی از هویت تاریخی و فرهنگی شهر مورد توجه مردم و علاقهمندان تاریخ انقلاب اسلامی قرار دارد.
مردم ولایتمدار ایرانشهر و مناطق اطراف آن نیز همواره این مکان را بهعنوان نقطهای معنوی و تاریخی گرامی داشتهاند و با حضور در آن، یاد و خاطره روزهای مبارزه و آرمانهای انقلاب اسلامی را زنده نگه میدارند؛ بیت تاریخی ایرانشهر در سالهای گذشته بارها میزبان مراسم فرهنگی، مذهبی و یادبود بوده است.
کانون اجتماع و همدلی
این روزها نیز پس از شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی توسط رژیم صهیونیستی و آمریکا، بسیاری از مردم ایرانشهر با حضور در این بیت تاریخی، مراسم سوگواری و یادبود برگزار میکنند؛ حضوری که نشان میدهد این خانه ساده همچنان در قلب مردم جای دارد و به نمادی از پیوند عاطفی و تاریخی آنها با رهبری انقلاب تبدیل شده است.
یکی از معتمدان و بزرگان طوایف در ایرانشهر، حضرت آیتالله العظمی خامنهای را اسوه ایمان و شجاعت و علمدار جبهه مبارزه با شقاوت دانست و تأکید کرد: عروج ملکوتی رهبر عزیز انقلاب، امت اسلام و ملت بزرگ و مبارز ایران را داغدار کرد.
سردار علیمخان گمشادزهی در گفتوگو با خبرنگار ایرنا افزود: اگرچه جبهه استکبار و یزیدیان زمان در جنایتی رذیلانه دستشان به خون پاک رهبر معظم آزادگان عصر حاضر آغشته شد، اما باید بدانند چراغ نامیرای راه سالار شهیدان خاموش نخواهد شد و شعله خشم پیروان راه حق و حقیقت، دامن ستمگران را خواهد گرفت.
وی با تأکید بر اینکه راه نورانی رهبر شهید تا آخرین نفس ادامه خواهد یافت، ادامه داد: ملت بزرگ ایران، درسآموختگان مکتب عاشورا و آحاد رزمندگان و فرماندهان سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران به پیروزی جبهه حق ایمان دارند؛ به یاری خداوند، این جنایت سهمگین با همراهی و مجاهدت مردم و حضور مقتدرانه و بابصیرت فرزندان غیور ملت در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بیپاسخ نخواهد ماند.
خاطرات رهبر شهید در ایرانشهر
طبق گزارش منتشر شده در درگاه سایت رهبر شهید، در بیانات ایشان در دیدار با اعضای ستاد برگزاری کنگره ملی شهدای سیستان و بلوچستان در ۱۶ بهمن ۱۳۹۶ آمده است: «ما یک برههای در سیستان و بلوچستان توقف داشتیم که مدت طولانی هم نبود لکن خدای متعال شرایط را جوری پیش آورد که انس ما با این استان و مردم این استان مثل یک اُنس چندین ساله بشود؛ این کار خدا بود وَالا ما در آنجا خیلی نماندیم.
ایرانشهر بهقدری برای من در آن دوره جالب بود که همان وقت وصیت کردم و گفتم اگر من در این سفر، در این مدت از دنیا رفتم، من را حتماً در خود ایرانشهر دفن کنید، از ایرانشهر خارج نکنید. رفتم قبرستان آنجا را هم دیدم - قبرستان ایرانشهر را [لکن] قسمت نبود.
مردم بلوچ مردمی هستند که محبتشان زیاد است؛ مردم گرم، صمیمی، باصفا و البته بااستعداد؛ استعداد هم در آن استان خیلی زیاد است منتها در طول تاریخ - چه زمان قاجاریه چه زمان پهلوی- در این سالهای طولانی به آن منطقه و مردم آن منطقه جفا شده، بیاعتنایی شده.
در آن وقتی که ما آنجا بودیم با مردم انس داشتیم و صحبت میکردیم؛ [اما حتی] یک مأمور نیمهکاره به شهری مثل ایرانشهر که در واقع مرکز سیاسی و جغرافیایی بلوچستان محسوب میشد، قدم نگذاشته بود؛ یا سراوان که مرکز علمی و معنوی بلوچستان محسوب میشد، [حتی] یک مأمور - یکی مثل استاندار- آنجا قدم نگذاشته بود. خب بعد از انقلاب، رؤسای جمهور رفتند، مسئولین رفتند، همه رفتند، به همه این شهرها رفتند، حتی به روستاها رفتند؛ فاصله خیلی زیاد است.
در آن دوره نسبت به مردم بیاعتنایی شد، نسبت به مسائل بلوچستان بیاعتنایی شد؛ استعداد این مردم ظهور و بروز پیدا نکرد، این مجال را پیدا نکردند؛ در بخش سیستان هم همین جور. مردم سیستان مردمی هستند که از لحاظ گذشته تاریخی در بین همه اقوام ایرانی کمنظیرند. گذشته سیستان یک گذشته خیلی فوقالعاده برجسته و درخشانی است؛ آنجا هم همین جور، آنجا هم مورد بیتوجهی و بیاعتنایی قرار گرفته بود، [و این بیتوجهی] با حوادث طبیعی [هم] همراه بود».
بیت رهبری؛ از خانه تاریخی تا موزه قرآن و عترت
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سیستان و بلوچستان اظهار کرد: بیت رهبری در ایرانشهر بهعنوان یکی از شاخصترین بناهای تاریخی این شهرستان و شناسنامه هویتی آن بهشمار میرود و قرار است میزبان رویدادهای متنوع فرهنگی و هنری باشد.
محمدهادی طهرانیمقدم با اشاره به پیشینه این بنای تاریخی، افزود: بیت رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۷۰ توسط مرحوم پرویز فاضلی به اداره کل میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان اهدا شد.
مرمت اولیه این بنا در سال ۱۳۸۴ آغاز شد، پس از دو سال پایان یافت و در سال ۱۳۸۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.
وی ادامه داد: پس از تعیین کاربری، این مکان با عنوان «موزه قرآن و عترت» افتتاح و در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱ نیز مرمتهای اضطراری و حفاظتی روی آن انجام شد تا از بروز آسیبهای احتمالی جلوگیری شود.
مدیرکل میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان با تأکید بر جایگاه ویژه این بنا در میان مردم ایرانشهر، گفت: به دلیل پیوند عاطفی و تاریخی میان رهبر معظم انقلاب و مردم این منطقه، مرمت و ساماندهی این مجموعه با اولویت ویژه در دستور کار قرار گرفت.
وی خاطرنشان کرد: پروژه ساماندهی و مرمت تکمیلی بیت رهبری در ایرانشهر با اعتباری افزون بر ۱۷ میلیارد ریال در ۲۲ بهمن سال گذشته پایان یافت و امسال نیز عملیات تکمیل و بهسازی فضای اطراف آن به پایان و بهرهبرداری رسید.
طهرانیمقدم درباره ویژگیهای معماری این خانه تاریخی، گفت: این بنا که در سال ۱۳۵۶ و در دوران تبعید رهبر معظم انقلاب مورد استفاده قرار گرفت در خیابان ولایت ۱۸ ایرانشهر واقع شده و با عرصهای حدود ۴۳۱ مترمربع و زیربنای ۱۱۲ مترمربع در یک طبقه ساخته شده است، معماری آن بومی و با مصالح سنتی شامل خشت و گل اجرا شده که بر ارزش تاریخی و فرهنگی آن میافزاید.
وی تأکید کرد: بهرهبرداری از پروژه مرمت و بهسازی بیت رهبری در ایرانشهر علاوه بر حفظ میراث تاریخی، میتواند نقش مؤثری در تقویت گردشگری فرهنگی و معرفی ظرفیتهای هویتی این شهرستان ایفا کند.
به گزارش ایرنا، رهبر معظم انقلاب از آذر سال ۱۳۵۶ تا مرداد ۱۳۵۷ به مدت ۲۳۷ روز از سوی رژیم ستمشاهی محمدرضا پهلوی به ایرانشهر تبعید شدند و در این شهر سکونت داشتند.
رهبر معظم انقلاب هیچ گاه این ارتباط را از یاد نبردند و همواره با بسیاری از مردم این شهرستان ارتباط خود را حفظ کردند، حتی در سفر سال ۱۳۸۱ به سیستان و بلوچستان در این مکان حضور یافتند و با شماری از میزبانان و همسایگانشان تجدید دیدار کردند.
نظر شما